احمد الغربی : تفکر وهابی ریشه افراط‌گرایی است و باید با آن مقابله کرد

به گزارش سرویس بین‌الملل «خبرگزاری حوزه»، احمد الغربی، از شیوخ جامع زیتونه و امام مسجد حنفی در شهر سلیمان تونس، طی نوشتاری درباره پیامدهای گسترش تفکر وهابی و ارتباط آن با افراط‌گرایی هشدار داد. آنچه می خوانید بخشی از نوشتار وی در این زمینه است .

گسترش تفکر وهابی؛ از تضعیف مرجعیت دینی تا زمینه‌سازی افراط‌گرایی

افراط‌گرایی دینی پدیده‌ای تازه در تاریخ جوامع اسلامی نیست؛ اما در دوره معاصر، برخی جریان‌های فکری با برداشت‌های سخت‌گیرانه از دین، به گسترش تعصب و تندروی دامن زده‌اند. ناآگاهی از مقاصد دین، فاصله گرفتن جوانان از عالمان دینی و ضعف ارتباط میان نسل جوان و مرجعیت علمی، از عواملی هستند که می‌توانند زمینه انحراف فکری و تقلید کورکورانه را فراهم کنند.

در کنار این عوامل، مشکلات اجتماعی و اقتصادی نیز در گرایش برخی جوانان به جریان‌های افراطی مؤثرند. هنگامی که نیازهای فکری و پرسش‌های دینی نسل جوان بی‌پاسخ می‌ماند، زمینه برای جذب آنان از سوی گروه‌هایی فراهم می‌شود که با شعارهای دینی، برداشت‌های سخت‌گیرانه خود را ترویج می‌کنند.

تضعیف مرجعیت مالکی و گسترش جریان وهابی

در کشورهای مغرب عربی، مذهب مالکی از جایگاه تاریخی و ریشه‌داری برخوردار بوده است؛ بااین‌حال، گسترش برخی جریان‌های فقهی دیگر، به‌ویژه جریان‌های متأثر از تفکر حنبلی و وهابی، نگرانی‌هایی درباره تضعیف این مرجعیت سنتی ایجاد کرده است.

تکثر فتواها و صدور احکام متناقض، به‌ویژه از طریق شبکه‌های ماهواره‌ای دینی و پایگاه‌های اینترنتی، می‌تواند موجب سردرگمی مردم و تضعیف انسجام فقهی شود. در برابر این وضعیت، احیای ظرفیت علمی مذهب مالکی و تقویت اجتهاد جمعی عالمان، به‌عنوان راهکاری برای پاسخ‌گویی به مسائل جدید و مقابله با گسترش برداشت‌های سخت‌گیرانه مطرح شده است.

افراط‌گرایی و برداشت‌های سخت‌گیرانه از دین

یکی از انتقادهای مطرح‌شده درباره تفکر وهابی، تأثیر برخی برداشت‌های سخت‌گیرانه آن بر جریان‌های سلفی جهادی معاصر است. بر اساس این دیدگاه انتقادی، برخی گروه‌های افراطی با تفسیرهای خاص از مفاهیمی مانند طاغوت و حاکمیت، به توجیه درگیری مسلحانه با حاکمان و برهم زدن نظم جوامع اسلامی روی آورده‌اند.

در این چارچوب، مقابله با افراط‌گرایی تنها به اقدامات امنیتی محدود نمی‌شود؛ بلکه اصلاح آموزش دینی، تقویت ارتباط جوانان با عالمان و ترویج برداشت‌های معتدل از اسلام نیز اهمیت دارد.

همچنین، مساجد و رسانه‌های دینی می‌توانند در جلوگیری از گسترش تعصب و نفرت نقش مؤثری داشته باشند؛ مشروط بر آنکه به جای ترویج خشونت و اختلاف‌افکنی، به پرسش‌های دینی و مشکلات واقعی مردم پاسخ دهند و ارزش‌های رحمت، مدارا و همزیستی را تقویت کنند.

منبع: المشرق الاوسط- الجزایر